توضيحات : ^*

كل جمعيت

كل جمعيت سرشماري شده حوزه سرشماري ^(**) قم 160981 نفر و جمعيت نسبي در هر كيلومتر مربع 76 نفر بوده در شهر قم جمعا 96499 نفر و 63861 نفر در ساير نقاط واقع در حوزه سرشماري قم كه كمتر از پنجهزار نفر جمعيت داشتند سرشماري شدند و بقيه يا 621 نفر هم كساني بودند كه محل اقامتشان در اين حوزه سرشماري دائمي نبوده است.

جدول شماره 1 كل جمعيت را بتفكيك تعداد مردان و زنان مقيم شهر قم و هريك از نقاط كمتر از پنجهزار نفر و همچنين ساير نقاط مسكون حوزه سرشماري را نشان ميدهد.

بعضي از مشخصات برجسته دهات

حوزه سرشماري قم داراي 241 ده كمتر از پنجهزار نفر بود كه از آن 100 ده داراي شوراي ده و 55 ده داراي مدرسه دولتي يا ملي و فقط 3 ده يا 1 درصد از مجموع دهات داراي درمانگاه يا موسسات بهداشتي ديگر بودند 120 ده مسجد داشتند 142 ده داراي گرمابه عمومي بودند در 45 ده يك يا چند راديو وجود داشت در 77 درصد از دهات قسمتي يا همه زمينها اربابي يعني متعلق بمالكين غيركشاورز و تنها 66 درصد دهات قسمتي يا همه از زمينها تعلق بمالكين كشاورز داشت.

اين اطلاعات در جدول شماره 2 مفصلا نشان داده شده است.

_* مناسب آنستكه براي فهم صحيح اين توضيحات در مندرجات صفحات مربوط بتعاريف كه بعد از توضيحات امده است دقت شود.

_** بمنظور استخراج نتايج سرشماري عمومي تمام كشور به 119 منطقه تقسيم شد كه حوزه سرشماري قم يكي از آنهاست حدود اين حوزه سرشماري با حدود شهرستان مطابقت نداشته و شامل دهستانهاي قمرود ـ قنوات ـ قهستان ـ روانج ـ نيزار ـ راهجرد ـ دستجرد ـ دره وزوا ـ طغرود بوده است.

سن و جنس

اگرچه در اين حوزه سرشماري تعداد مردان بيش از زنان بود ولي اختلاف قابل توجهي در نقاط مختلف اين حوزه وجود داشت در 133 محل تعداد مردان بيش از تعداد زنان بود در 11 نقطه تعداد مرد و زن مساوي و فقط در 97 نقطه تعداد مردان كمتر از زنان بود. در كل حوزه سرشماري 81316 نفر مرد و فقط 79665 نفر زن وجود داشت. اين ازدياد مردان بزنان تقريبا در كليه سنين ديده ميشد.

دراكثر نقاط حوزه سرشماري ميانه سني مردان كمتر از ميانه سني زنان بود. ميانه سني مردان و زنان تواما در حدود 19 سال براي حوزه سرشماري و هم براي شهر قم بود.

جدول شماره3 جمع كل نفوس حوزه سرشماري قم را كه برحسب سن و جنس طبقهبندي شدهاند نشان ميدهد. اين جدول حاوي اطلاعات مشابهي براي شهر قم و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم است.

وضع زناشوئي

درجمعيت از 15 ساله ببالاي اكثر نقاط حوزه سرشماري قم نسبت مردان داراي همسر بيش از زنان داراي همسر بود. دركل حوزه اين نسبت براي زنان 71 درصد و براي مردان 72 درصد بود ساير نسبتهاي وضع زناشوئي براي زنان در حوزه سرشماري قم تقريبا عبارت بود از زنان بيوه 19 درصد زنان بيهمسر در اثر طلاق 2 درصد زنانيكه اصلا ازدواج نكرده بودند 8 درصد و نيز ساير نسبتهاي وضع زناشوئي براي مردان نشان ميدهد كه 1 درصد همسرشان فوت شده و كمتر از 1 درصد همسرشان را طلاق گفته و 27 درصد بقيه اصلا ازدواج نكرده بودند.

بطوركلي حد متوسط سن شوهران بيشتر از حد متوسط سن همسرانشان ميباشد زيرا مردان جوان در سنين پائين بعكس دختران جوان كمتر ازدواج مينمايند و اين امر را همچنين نسبت بين زنان بيوه كه بمراتب بيشتر از مردان زن مرده ميباشد تائيد ميكند. درگروه سني 15 تا 24 ساله فقط 18 درصد از مردان همسر داشتند درصورتيكه 75 درصد از زنان داراي همسر بودند از طرف ديگر در گروه سني 45 ساله ببالا فقط 4 درصد از مردان همسرشان فوت شده بود درحاليكه 54 درصد از زنان بيوه بودند. و اين اختلاف اين حقيقت را ميرساند كه بطورمتوسط سن شوهر زيادتر از سن همسر او است.

جدول شماره 4 وضع زناشوئي جمعيت 15 ساله ببالا را برحسب سن و جنس درحوزه سرشماري قم نشان ميدهد و حاوي اطلاعات مشابه براي شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري ميباشد.

.
سواد

درتمام نقاط حوزه سرشماري قم نسبت مردان باسواد بطور قابل ملاحظهاي از زنان باسواد بيشتر بود. 30 درصد از مردان 5 درصد از زنان 10 ساله ببالا قادر بخواندن و نوشتن بودند. نسبت افراد باسواد در شهر قم 24 درصد بود و فقط 7 درصد از مردم بقيه نقاط حوزه سرشماري قادر بخواندن و نوشتن بودند.

افزايش امكانات تحصيلي در سالهاي اخير مخصوصا براي بانوان از اينجا معلوم ميشود كه نسبت افراد باسواد در بين خردسالان بيش از بزرگسالان است. نسبت اشخاص باسواد در كل حوزه سرشماري براي افراد كمتر از 20 ساله 27 درصد براي افراد 20 ساله ببالا 14 درصد بود پيشرفتهاي اخير در باسواد كردن بانوان درموقع مقايسه نسبت زنان جوان باسواد به زنان مسن باسواد بخوبي مشهود ميشود چنانكه 10 درصد از زنان 10 ـ 19 ساله و فقط 1 درصد از زنان 45 سالا ببالا باسواد بودند. در ميان مردان 10-19 ساله 43 درصد و در بين مردان 45 ساله ببالا 18 درصد باسواد وجود داشت.

جدول شماره 5 وضع سواد جمعيت حوزه سرشماري قم را كه برحسب سن و جنس طبقهبندي شده است نشان ميدهد و حاوي اطلاعات مشابه براي شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم ميباشد.

تحصيلات

ازجمعيت 10 ساله ببالا 11 درصد دركل حوزه سرشماري و 15 درصد در شهر قم يك يا چند سال از تحصيلات رسمي را تكميل نموده بودند. و درحدود 6 درصد درحوزه سرشماري و 8 درصد درخود شهر تحصيلات ابتدائي^(*) را بپايان رسانده بودند نسبت افراديكه تحصيلات بيشتري داشتند در كل حوزه قم چنين بود : كمتر از 1 درصد تحصيلات متوسطه را تمام كرده و فقط 87 نفر سه سال يا بيشتر دوره دانشكده را تكميل كرده بودند البته اين نسبتها براي شهر قم قدري بيشتر بود.

امكانات تحصيلي براي مردان بطور قابل توجهي بيشتر از زنان بوده است و اين موضوع ازمقايسه نسبت مردان به زنانيكه يك يا چند سال مدرسه ديدهاند بخوبي مشهود ميشود نسبت كسانيكه يك ياچند سال تحصيل رسمي دارند عبارتند از 18 درصد براي مردان و 3 درصد براي زنان. ميانه سالهاي تحصيلي براي مردان و زنان تقريبا برابر يعني نزديك به 6 سال بود.

جدول شماره 6 آخرين مدرك تحصيلي جمعيت ده ساله ببالا را در كل حوزه شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم برحسب سن و جنس نشان ميدهد.

_* ـ كسانيكه مدرك يكي از كلاسهاي متوسطه يا دانشكده را داشتند مسلما دوره (ابتدائي) را باتمام رسانده و در اينجا جزو آن عده از كساني حساب شدهاند كه مدرسه ابتدائي را تمام كردهاند.

مذهب

بيشتر از 99 درصد افراد حوزه سرشماري قم مسلمان بودند و در شهر قم هم اين نسبت بيشتر از 99 درصد بود و نسبت كم باقيمانده شامل مسيحيان ـ كليميان ـ زرتشتيان و ساير مذاهب ميشد.

جدول شماره 7 وضع مذهب جمعيت كل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم كه برحسب جنس طبقهبندي شده نشان ميدهد.

محل تولد

هشتاد و نه درصد از كسانيكه در حوزه سرشماري قم مقيم بودند در داخل حوزه مزبور و 4 درصد در شهرستانهاي مجاور و 7 درصد هم در قسمتهاي ديگر ايران و تنها عده بسيار قليلي هم در خارج از ايران بدنيا آمده بودند جمعيت متولد در خارج از اين حوزه سرشماري 16820 نفر بود كه از آن عده 2132 نفر در يزد و 2001 نفر در اصفهان و 1722 نفر در ساوه و 1263 نفر در كاشان و 1245 نفر در اراك و 1182 نفر در تهران و 941 نفر در تبريز و 604 نفر در نائين و بقيه متولدين سايرشهرستانها يا كشورهاي خارجي بودند. از متولدين در خارج از كشور بيش ازهمه 161 نفر متولدين عراق و 50 نفر متولدين عربستان سعودي و 26 نفر متولدين هندوستان بودند. 280 نفر از متولدين در خارج از كشور مقيم شهر قم و فقط 234 نفر در بقيه نقاط حوزه سرشماري مقيم بودند.

نسبت كسانيكه هم متولد و هم مقيم در اين حوزه سرشماري بودند در سنين مختلف تفاوت مختصري داشت بعبارت ديگر 93 درصد از كسانيكه سنشان 25 تا 34 سال بود و 98 درصد آنهائيكه سنشان كمتر از 5 سال بود متولد و مقيم حوزه سرشماري قم بودند.

جدول شماره 8 ساكنين حوزه سرشماري قم را برحسب شهرستان و يا كشور محل تولد نشان ميدهد.

جدول شماره 9 حاكي از اطلاعات مزبور بتفكيك سن دركل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري ميباشد.

شاغلين و بيكاران

هفتاد و هفت درصد يا 42 هزار نفر از مردان ده ساله ببالاي ساكن حوزه سرشماري قم بكار اشتغال داشتند. در شهر قم 72 درصد يا 24 هزار نفر از مردان بكار مشغول بودند. از تمام مردان بين 25 تا 54 ساله 93 درصد بكار اشتغال داشتند و اين رقم بزرگترين نسبت مردان شاغل بكار درسنين مختلف بود. نسبت مردان در جستجوي كار دركل حوزه سرشماري و شهر 2 درصد بود. نسبت مردانيكه نه شاغل بكار و نه در جستجوي كار بودند در كل حوزه درحدود 21 درصد و در شهر قم 26 درصد بوده اكثريت اين افراد غيرفعال را در سنين پائين محصلين تشكيل ميدادند. دربين زنان از ده ساله ببالا كه در حوزه سرشماري قم سكونت داشتند 79 درصد خانهدار و فقط 10 درصد شاغل بكار و 8 نفر زن در جستجوي كار بودند.

رقم زنان شاغل بكار در هر گروه سن نشان ميدهد كه زنان جوان بالنسبه بيشتر در سنين قبل از ازدواج بكار مشغول بودند و حال آنكه در سنين ازدواج و پرورش فرزند كمتر شاغل بكار بودند و نيز عده بيشتري از زنان مسنتر و شايد زنان بيوه براي تامين معاش خود بكار اشتغال داشتند.

جدول شماره 10 وضع فعاليت اقتصادي جمعيت از ده ساله ببالا را برحسب سن و جنس در كل حوزه شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم نشان ميدهد.

وضع اشتغال

در حوزه سرشماري قم جمعا تعداد 48 هزار نفر از افراد ده ساله ببالا اظهار كرده بودند كه بكارهاي سودمند انتفاعي اشتغال دارند از اينگروه شاغلين 58 درصد مزدبگير بوده و براي كارفرمايان غيردولتي كار ميكردند و 10 درصد مستخدم دولت و 2 درصد كارفرما بودند كه يك يا چند نفر كارگر در استخدام داشتند و 26 درصد عهدهدار انجام كار خود بودند بدون اينكه كارگري در استخدام داشته باشند و 3 درصد هم كارگر خانوادگي بودند كه بدون دريافت مزدي دركارگاههائيكه تعلق بخانواده خودشان داشت كار ميكردند.

شغل

سي و هشت درصد از مردان شاغل بكار حوزه سرشماري قم اظهار كرده بودند كه به شغل كشاورزي و 31 درصد به حرفههاي صنعتي و عمليات توليدي و 10 درصد به فروشندگي و 8 درصد به خدمات (سرويسها) 4 درصد به مشاغل مربوط به حمل و نقل 9 درصد بقيه بكارهاي گوناگون ديگر از قبيل مشاغل حرفهاي و امور اداري و خدمات ارتشي و استخراج معدن و غيره اشتغال داشتند. 77 درصد از زنان شاغل بكار در حرفههاي صنعتي و عمليات توليدي 19 درصد به مشاغل مربوط بخدمات (سرويسها) 4 درصد بقيه بكارهاي ديگر اشتغال داشتند. در ميان زنان و مردان شاغل بكار عدهايكه در مشاغل حرفههاي صنعتي و استخراج معدن كار ميكردند جوانتر از آنهائي بودند كه اشتغال بكارهاي ديگر داشتند سن مردان و زنان شاغل بكار در اموري كه مستلزم تعليمات و تجربيات بيشتري بود مانند مشاغل حرفهاي و فني و امور اداري داراي بيش از سن افرادي است كه بكارهاي ديگر اشتغال داشتند.

جدول شماره 11 تقسيمات عمده مشاغل را برحسب سن و جنس در جمعيت شاغل بكار از ده ساله ببالا در كل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم نشان ميدهد.

جدول شماره 12 با تفصيل بيشتري حاوي طبقات مختلف مشاغل برحسب جنس و وضع اشتغال درجمعيت شاغل بكار از ده ساله ببالاي كل حوزه سرشماري و شهر

فعاليت دسته جمعي صنعتي

سي و پنج درصد از شاغلين بكار در كشاورزي و 23 درصد در توليدات صنعتي و نوسازي 13 درصد در ساختمان و 11 درصد در خدمات (سرويسها) 9 درصد در تجارت و 9 درصد بقيه در استخراج معدن و حمل و نقل و ساير امور صنعتي فعاليت مينمودند. و اين نسبتها بين شهر قم و بقيه نقاط حوزه سرشماري مزبور مخصوصا در فعاليتهاي توليدات صنعتي و نوسازي و كشاورزي مختلف بود. بطوريكه در شهر قم 33 درصد در توليدات صنعتي و نوسازي و فقط 10 درصد به كشاورزي اشتغال داشتند درحاليكه در بقيه نقاط حوزه اين ارقام براي توليدات صنعتي 9 درصد و براي كشاورزي 70 درصد بوده است.

جدول شماره 13 تقسيمات عمده فعاليت صنعتي جمعيت شاغل بكار از ده ساله ببالا را در كل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم برحسب سن و جنس نشان ميدهد.

جدولشماره 14 با تفصيل بيشتري شامل فعاليت صنعتي جمعيت شاغل بكار بتفكيك جنس و وضع اشتغال براي حوزه سرشماري و شهر قم ميباشد.

خانوار

خانوارهاي سرشماري شده در حوزه سرشماري قم 34927 خانوار بود كه از اين عده 20692 خانوار در شهر قم و 14235 خانوار در بقيه نقاط حوزه مزبور سرشماري شده بودند ميانه نفرات خانوار در كل حوزه سرشماري و همچنين شهر قم 4 نفر و نيم بود در 19 درصد خانوارهاي حوزه سرشماري قم فقط يكنفر باسواد وجود داشت و در 15 درصد خانوارها دو و يا چند نفر باسواد بودند و در 66 درصد خانوارها كسي قادر بخواندن و نوشتن نبود 11 درصد خانوارهاي كل حوزه سرشماري اظهار نموده بودند كه هيچيك از افراد خانوار آنها شاغل بكار نيست و 63 درصد اظهار كرده بودند كه فقط يكنفر شاغل بكار در بين افراد خانوار وجود دارد و 26 درصد بقيه اظهار كرده بودند كه دو يا چند نفر از افراد خانوار آنها بكار اشتغال دارند.

جدول شماره 15 خانوارهاي كل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم را بتفكيك تعداد نفرات و عده باسواد در خانوار نشان ميدهد.

جدول شماره 16 حاوي طبقهبندي خانوارها برحسب نفرات آنها و تعداد افراد شاغل بكار درهرخانوار است.

صنايع خانوادگي

فقط 2267 خانوار از 35 هزار خانوار حوزه سرشماري قم اظهار كرده بودند كه براي دريافت مزد يا استفاده شخصي بساختن و توليد بعضي محصولات صنايع خانوادگي در داخل خانه اشتغال دارند.

در اين خانوارها 3378 كارگاه صنايع خانگي وجود داشت كه از اين تعداد 2159 كارگاه در داخل شهر قم بود.

مهمترين اين صنايع در شهر قم تهيه و توليد منسوجات كفش و در بقيه نقاط حوزه سرشماري پارچه بافي و ريسندگي و عمل آوردن نخ بود.

جدول شماره 17 انواع صنايع خانگي را در كل حوزه سرشماري و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري قم نشان ميدهد.

نوع ساختمان و وضع تصرف

تقريبا 58 درصد از واحدهاي مسكوني در حوزه سرشماري از خشت ساخته شده بود اين نسبت براي شهر 39 درصد بود و همچنين 29 درصد در كل حوزه و 48 درصد در شهر قم از مخلوط آجر و خشت ساخته شده بود مصالح عمدهايكه در 5 درصد از واحدهاي مسكوني كل حوزه و 9 درصد از واحدهاي مسكوني شهر قم بكار رفته بود از آجر ساخته شده بود چند درصد باقيمانده از واحدهاي مسكوني كل حوزه از چوب ـ گل و سنگ و غيره ساخته شده بود 70 درصد ساكنين حوزه سرشماري اظهار كرده بودند كه مالك منزل مسكوني خود هستند 13 درصد اظهار كرده بودند كه در منازل اجارهاي ساكن ميباشند 16 درصد اظهار كرده بودند كه در منازلي سكونت دارند كه متعلق بخودشان نيست و در عين حال اجاره هم نميپردازند. در شهر قم 21 درصد از خانوارها اجاره نشين بودند درصورتيكه در بقيه نقاط حوزه سرشماري فقط 2 درصد در منازل اجارهاي زندگي ميكردند.

در شهر قم نسبت مالكين ساكن خانههاي گلي بيش از مالكين ساكن در انواع ديگر واحدهاي مسكوني بود (70 درصد) و در بقيه نقاط بزرگترين نسبت مالكين (93 درصد) در خانههاي سنگي اقامت داشتند.

جدول شماره 18 ساختمان و وضع تصرف واحدهاي مسكوني را در كل حوزه و شهر و بقيه نقاط حوزه سرشماري نشان ميدهد.